Dilema rreth mbulimit islam të femrës dhe marrëdhënies me përgjegjësinë individuale përfaqëson një nga pikat më komplekse të diskutimit teologjik, juridik, psikologjik dhe sociologjik bashkëkohor. Kritika e zakonshme pretendon se argumentimi apologjetik tradicional, i cili shpesh përdor metafora thjeshtuese si ajo e “karameles së mbështjellë” për të parandaluar ngacmimin, bart një defekt logjik: ai zhvendos barrën e vetëkontrollit moral nga autori i mundshëm i ngacmimit (burri) te viktima e mundshme (gruaja). Kjo kritikë ngre pyetjen se si mund të arsyetohet mbulimi i gruas pa nënkuptuar se burrat janë biologjikisht të paaftë për vetëkontroll, dhe si mund të bashkekzistojë detyrimi i veshjes me parimin bazë të llogaridhënies personale.
Një qëmtim i thelluar multidisiplinor dëshmon se kuadri teologjik islam nuk e shfajëson burrin dhe as nuk e zhvendos fajin moral te gruaja. Përkundrazi, teologjia islame, e mbështetur nga gjetjet e neuroshkencës, psikologjisë dhe kriminologjisë shoqërore, ndërton një model parandalues me dy shtresa të ndërsjella (parimi i Sedd edh-Dhara’i), ku urdhri për uljen e shikimit (gadd el-basar) dhe urdhri për mbulim (hixhab) veprojnë si mekanizma plotësues që fuqizojnë dhe nuk e shfuqizojnë njëri-tjetrin.[1]
Korniza Teologjike Islame: Përgjegjësia Morale Vetjake (Usul et-Teklif)
Në teologjinë islame (Akide) dhe teorinë e së drejtës islame (Usul al-Fikh), parimi i përgjegjësisë individuale është absolut dhe i patjetërsueshëm. Çdo individ gëzon vullnet të plotë moral dhe llogaritet përgjegjës vetëm për veprimet e veta vullnetare, sepse ai është i pajisur me intelekt (‘akl) dhe vullnet të lirë (ikhtijar). Metaforat popullore reduktuese që e krahasojnë trupin e gruas me produkte konsumi apo ushqime të ekspozuara ndaj insekteve, nuk kanë bazë teologjike tekstuale, dhe janë shembuj të thjeshtëzuar, por që metodologjikisht mund të jenë të dëmshme, sepse i zhveshin njerëzit nga dinjiteti i tyre si qenie me përgjegjësi morale personale.
Sipas parimeve të përgjegjësisë fetare (Teklif), çdo burrë madhor është plotësisht përgjegjës për kontrollin e shikimit, të mendimeve dhe të sjelljeve të tij, pavarësisht nga rrethanat e jashtme apo pamja e personave që e rrethojnë. Parimi kuranor se asnjë shpirt nuk bart mëkatin e një tjetri (Kurani 5:164) përcakton se asnjë grua nuk mund të mbajë përgjegjësi morale ose juridike për paaftësinë e një burri për të disiplinuar impulset e veta.
Struktura e shpalljes kuranore në suren en-Nur e dëshmon qartë këtë hierarki përgjegjësish, ku urdhri i parë u drejtohet në mënyrë të drejtpërdrejtë dhe të pakushtëzuar burrave:
“Thuaju besimtarëve të ulin shikimet e tyre dhe të ruajnë privatësinë e tyre; kjo është më e pastër për ta. Me të vërtetë, Allahu është i Njohur për atë që bëjnë ata. Dhe thuaju besimtareve të ulin shikimet e tyre dhe të ruajnë privatësinë e tyre…” (Kurani 24:30-31)[2]
Renditja tekstuale dhe logjike tregon se ulja e shikimit është një detyrë primare, e pavarur dhe e pakushtëzuar për burrin[3]. Burri nuk çlirohet nga ky obligim, edhe nëse përballë tij ndodhet një grua që nuk zbaton normat e modestisë.[4] Zbatimi i hixhabit nga gruaja përbën një detyrim më vete ndaj Krijuesit dhe një kontribut në mbrojtjen e ambientit shoqëror, por ai kurrë nuk e zbeh dhe as nuk e shfuqizon detyrimin e burrit për të kontrolluar veten.
Neurobiologjia dhe Psikologjia e Cenueshmërisë Vizuale Mashkullore
Kritika se dallimi midis burrave dhe grave në përpunimin e stimujve vizualë përbën një nënvlerësim të racionalitetit mashkullor bie ndesh me gjetjet empirike të neuroshkencës bashkëkohore dhe psikologjisë. Këto shkenca konfirmojnë praninë e një dimorfizmi seksual të theksuar në mënyrën se si truri mashkullor dhe ai femëror përpunojnë stimujt vizualë seksualë (Visual Sexual Stimuli – VSS).[5]
Çfarë Tregojnë Skanimet e Trurit te Meshkujt
Hulumtimet përmes rezonancës magnetike funksionale (fMRI)[6] tregojnë se ekspozimi ndaj stimujve vizualë seksualë nxit një përgjigje hemodinamike,[7] dukshëm më të lartë te meshkujt sesa te femrat.[8] Korteksi vizual,[9] korteksi prefrontal[10] dhe rrjeti i vëmendjes dorsale[11] shfaqin aktivizim më të fortë te meshkujt gjatë përpunimit të imazheve pamore.[12] Në nivel subkortikal, amigdala dhe striatumi ventral -rajonet e trurit që përcaktojnë nxitjen e menjëhershme të sistemit të shpërblimit dhe sjelljen motivuese- reagojnë me intensitet më të madh te meshkujt përkundrejt stimujve grafikë.[13]
Kjo cenueshmëri më e lartë vizuale e mashkullit përcaktohet nga faktorë neurohormonalë, veçanërisht nga veprimi i testosteronit dhe përshtatjet evolutive që lidhen me strategjitë e çiftëzimit.[14] Ndërsa reagimi seksual i femrës është më kompleks dhe i ndikuar nga konteksti i marrëdhënive, siguria emocionale dhe përpunimi informacionit në mënyrë më të plotë e të gjerë, reagimi mashkullor priret të aktivizohet në mënyrë më automatike nga tiparet fizike pamore.[15]
| Dimensioni i Analizuar | Reagimi Mashkullor (VSS) | Reagimi Femëror (VSS) | Baza Biologjike dhe Psikologjike |
| Aktivizimi i Korteksit Vizual dhe Prefrontal | I lartë, i menjëhershëm dhe me vëmendje të lartë fokusuese.[16] | Më i ulët, përpunim më selektiv dhe kontekstual.[17] | Ndryshimet në rrjetet hemodinamike fMRI të vëmendjes[18]. |
| Përpunimi Kognitiv i Stimujve | I orientuar drejtpërdrejt nga tiparet fizike pamore.[19] | I orientuar nga konteksti, siguria dhe relacioni[20]. | Përshtatjet evolutive të investimit prindëror[21]. |
| Konsumi i Materialeve Vizuale | Motivim i lartë për kërkimin e stimujve vizualë grafikë[22]. | Motivim më i ulët për stimuj thjesht grafikë[23]. | Nivelet e testosteronit dhe eksitueshmëria e striatumit[24]. |
| Mënyra e Perceptimit (Teoria e Objektifikimit) | Tendencë për përpunim analitik (pjesët përbërëse)[25]. | Tendencë për përpunim konfigural (personi si i tërë)[26]. | Mekanizmat kognitivë të përpunimit të pamjes trupore[27]. |
Teoria e Objektifikimit dhe Kostoja Kognitive (Cognitive Tax)
Teoria e Objektifikimit, e formalizuar nga Fredrickson dhe Roberts (1997), ofron një kornizë psikologjike për të kuptuar pasojat e ekspozimit vizual të trupit të gruas në hapësirën publike.[28] Kur trupi i femrës seksualizohet ose ekspozohet përmes veshjeve provokuese, vëzhguesit priren ta përpunojnë atë përmes “përpunimit analitik” (shikimi i trupit si një përmbledhje pjesësh) sesa përmes “përpunimit konfigural” (perceptimi i personit si një qenie njerëzore tërësore)[29].
Ekspozimi i vazhdueshëm vizual nxit gjithashtu fenomenin e “vetë-objektifikimit” (self-objectification) te vetë gratë[30]. Kjo gjendje i detyron ato të adoptojnë këndvështrimin e një vëzhguesi të jashtëm mbi trupin e tyre, duke sjellë pasoja të dëmshme psikologjike si anksioziteti (shqetësimi) i lartë për pamjen fizike, ulja e ndërgjegjësimit për sinjalet e brendshme trupore dhe një kosto të lartë kognitive (cognitive tax)[31]. Kjo kosto kognitive nënkupton se resurset mendore që do të duhej të përdoreshin për veprimtari intelektuale, profesionale apo krijuese harxhohen për monitorimin e vazhdueshëm të pamjes së jashtme publike[32].
Në këtë kontekst psikologjik, normat e mbulimit islam veprojnë si një mburojë që çaktivizon vështrimin objektifikues të rrethit shoqëror, duke mbrojtur aftësinë intelektuale dhe dinjitetin personal të gruas nga reduktimi në një objekt thjesht vizual[33].
Dëshmia Historike dhe Profetike: Ngjarja e Fadl Ibn Abbasit
Teza se Islami e ngarkon gruan me barrën e vetëkontrollit mashkullor rrëzohet nga dëshmitë e drejtpërdrejta historike të traditës profetike. Ngjarja e transmetuar në koleksionet më autentike të hadithit (Sahih el-Bukhari dhe Sahih Muslim) gjatë Haxhit të Lamtumirës ilustron saktësisht se ku bie përgjegjësia direkte kur një burrë shfaq sjellje jo të moralshme vizuale[34].
Kushëriri i ri i Pofetit Muhamed r, Fadl ibn Abbasi, po kalëronte mbi të njëjtën deve me Profetin.[35] Një grua nga fisi Khath’am iu afrua Profetit për ta pyetur rreth kryerjes së haxhit në emër të babait të saj të moshuar[36]. Gruaja kishte fytyrën e zbuluar dhe ishte me pamje të bukur[37]. Fadli filloi ta shikonte atë me admirim dhe ngulm.[38]
Reagimi i Profetit Muhamed r në këtë situatë vendosi një precedent të qartë juridik dhe etik:
- Profeti nuk e qortoi gruan sepse ndodhej në një hapësirë publike dhe as nuk e urdhëroi atë të mbulonte fytyrën apo të largohej[39].
- Profeti zgjati dorën e tij prapa, e kapi Fadlin nga mjekra dhe ia ktheu fytyrën në anën tjetër, për t’ia larguar shikimin nga gruaja[40].
Kjo ngjarje provon se përgjegjësia direkte për kontrollin e vështrimit bije mbi burrin që zgjedh të shikojë, dhe se prania apo bukuria e gruas nuk shërben si arsyetim për devijimin e tij moral[41]. Precedenti tregon se detyra e burrit për të ulur shikimin mbetet me fuqi të plotë ligjore dhe ekzekutive, pavarësisht nëse gruaja që ndodhet përpara tij i përmbush apo jo standardet e mbulimit[42].
Dinamikat Shoqërore dhe Realiteti Social
Përballë argumentit kritik se ngacmimi seksual ndodh në çdo shoqëri pa dallim veshjeje, të dhënat kriminologjike dhe sociologjike ofrojnë një pamje më komplekse të funksionimit të hapësirës publike. Ngacmimi seksual është një problem sistemik global që prek gratë në të gjitha kulturat, por strukturimi i ambientit pamor luan një rol të rëndësishëm në reduktimin e stimujve nxitës[43].
Të dhënat nga studimet empirike ndërkombëtare pasqyrojnë përmasat e ngacmimit në hapësirat publike dhe profesionale:
| Organi Hulumtues dhe Studimi | Kampioni dhe shtrirja | Gjetja Kryesore Statistike | Konteksti dhe Implikimet |
| Agjencia e BE-së për Të Drejtat Themelore (EU-FRA) | 42,000 gra në 28 shtete anëtare të BE-së.[44] | 55% e grave kanë përjetuar ngacmim seksual që nga mosha 15 vjeç[45]. | Dëshmon se korniza ligjore dhe sekularizimi nuk e eliminojnë ngacmimin pa rregullimin e normave sjellëse[46]. |
| UN Women UK | Sondazh reprezentativ në Mbretërinë e Bashkuar.[47] | 96% e të rejave nuk i raportojnë incidentet e ngacmimit seksual[48]. | Tregon mungesën e besimit te mekanizmat penalë dhe normalizimin e ngacmimit në ambientin publik[49]. |
| UN Women Egypt (2013) | Studim kombëtar mbi sigurinë e grave26. | 99.3% e grave raportuan se kishin përjetuar forma të ngacmimit26. | Zbulon se normat kulturore sipërfaqësore pa edukimin e brendshëm të burrave për uljen e shikimit dështojnë26. |
Nga pikëpamja e sociologjisë së komunikimit, veshja në hapësirën publike funksionon si një sistem sinjalizimi social joverbal[50]. Mbulimi sipas normave islame transmeton një mesazh të qartë për mjedisin rrethues: ai vendos një kufi të padiskutueshëm të privatësisë dhe integritetit të personit[51].
Në Surën el-Ahzab, Kurani përcakton funksionin sociologjik të mbulimit me fjalët:
“O Profet, thuaju bashkëshorteve të tua, bijave të tua dhe grave të besimtarëve të mbulojnë veten me xhilbabet e tyre; kjo është më e përshtatshme që ato të njihen (si gra me integritet) e të mos ngacmohen…” (Kurani 33:59)[52].
Formulimi kuranor “en ju’refne” (që të njihen) tregon se mbulimi shërben si një tregues shoqëror që e deseksualizon hapësirën publike[53]. Ai e nxjerr gruan nga sfera e konsumit vizual dhe e vendos atë në sferën e ndërveprimit qytetar dhe profesional mbi bazën e karakterit dhe aftësive të saj[54].
Modelimi Parandalues me Dy Shtresa (Sadd edh-Dhera’i) dhe Sinergjia e Normave
Sqarimi i plotë se pse hixhabi e plotëson dhe nuk e shfuqizon urdhrin për uljen e shikimit arrihet përmes metodologjisë së së drejtës islame për parandalimin e dëmit (Sedd edh-Dhera’i)[55]. Një sistem i qëndrueshëm i mbrojtjes së moralit publik nuk mbështetet në një pikë të vetme dështimi. Nëse shoqëria do të mbështetej vetëm te vetëkontrolli i burrave, mbrojtja e grave do të cenohej në çdo rast kur vetëkontrolli mashkullor dështon për shkak të dobësisë së karakterit apo nxitësve vizualë. Në mënyrë të ngjashme, nëse do të kërkohej vetëm mbulimi i gruas, burrat do të ndiheshin të arsyetuar për të ngacmuar cilëndo grua që nuk i përmbush këto norma.
Prandaj, kuadri islam aplikon një model parandalimi me dy shtresa të pavarura, por sinergjike:
- Shtresa e parë bazohet në disiplinimin moral të subjektit që vepron (burrit) përmes urdhrit për uljen e shikimit (gadd el-basar)[56]. Kjo shtresë ndërton vetëkontrollin e brendshëm spiritual dhe vendos përgjegjësinë e patjetërsueshme penale e etike mbi çdo shkelës.
- Shtresa e dytë bazohet në strukturimin e ambientit publik përmes normave të modestisë dhe mbulimit (hixhab)[57]. Kjo shtresë deseksualizon ambientin shoqëror, redukton stimujt pamorë që nxisin impulset e menjëhershme oportuniste dhe mbron gruan nga kostoja kognitive e vetë-objektifikimit[58].
Këto dy shtresa veprojnë në mënyrë plotësuese[59]. Ulja e shikimit përbën mbrojtjen e brendshme etike të burrit, ndërsa mbulimi i gruas përbën mbrojtjen e jashtme strukturore të ambientit[60]. Prania e shtresës së dytë nuk e bën më pak të rëndësishme të parën, por e lehtëson zbatimin e saj, duke krijuar një mjedis ku dinjiteti njerëzor mbrohet si në nivelin e ndërgjegjes individuale, ashtu edhe në atë të kulturës shoqërore[61].
Konkluzioni
Nga kjo analizë integruese del se:
Parimi i përgjegjësisë individuale në teologjinë islame është absolut; çdo burrë bart përgjegjësi të plotë morale dhe juridike për kontrollin e shikimit dhe të sjelljes së tij, pavarësisht nga mënyra e veshjes apo prania e gruas. Metaforat që e zhvendosin fajin te grua janë teologjikisht të pa baza.
Studimet neurobiologjike dhe hulumtimet me fMRI konfirmojnë se truri mashkullor shfaq aktivizim më të fortë të korteksit vizual, amigdalës dhe sistemit të shpërblimit përkundrejt stimujve pamorë.[62] Kjo cenueshmëri fiziologjike arsyeton nevojën e rregullimit të ambientit vizual pa cenuar racionalitetin apo vullnetin moral të burrit.
Ngjarja profetike me Fadl ibn Abbasin dëshmon historikisht se Profeti e vendosi ndërhyrjen e tij korrigjuese drejtpërdrejt te burri që shikonte, duke mos e fajësuar ose kufizuar gruan që ndodhej me fytyrë të zbuluar.[63]
Teoria e Objektifikimit tregon se mbulimi ndihmon në parandalimin e përpunimit analitik të trupit të gruas dhe redukton koston kognitive që shkakton vetë-objektifikimi i vazhdueshëm në hapësirën publike.[64]
Mbulimi islam dhe ulja e shikimit përbëjnë një sistem parandalues me dy shtresa (Sedd edh-Dhera’i); hixhabi nuk e shfuqizon detyrimin e burrit për të ulur shikimin, por krijon kushte shoqërore optimizuese për mbrojtjen e dinjitetit të të dyja gjinjve[65].
[1] The Hijab of Women and its Boundaries – IlmGate, https://www.ilmgate.org/the-hijab-of-women-and-its-boundaries/
[2] Surah An-Nur 24:27-34 – Towards Understanding the Quran – Quran Translation Commentary – Tafheem ul Quran – Islamicstudies.info, https://www.islamicstudies.info/tafheem.php?sura=24&verse=27&to=34
[3] Ibid.
[4] Days of Hajj | Hajj and Umrah Planner, https://hajjumrahplanner.com/days-of-hajj/
[5]Pattern recognition reveals sex‐dependent neural substrates of sexual perception – PMC, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10028630/
[6] Rezonancë Magnetike Funksionale – një pajisje që tregon se cilat pjesë të trurit aktivizohen duke matur qarkullimin e gjakut.
[7] Rritje e menjëhershme e qarkullimit të gjakut dhe oksigjenit në ato zona të trurit që po punohen.
[8] Ibid.
[9] Zona e trurit që merret me përpunimin e asaj që shohim me sy.
[10] Pjesa e përparme e trurit që lidhet me mendimin dhe vëmendjen.
[11] Sistemi që na ndihmon të përqendrohemi te një stimul i caktuar.
[12] Ibid.
[13] Ibid.
[14] In Pursuit of Pleasure: A Biopsychosocial Perspective on Sexual Pleasure and Gender – PMC, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10903695/
[15] Sex Differences in Response to Visual Sexual Stimuli: A Review – PMC – NIH, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2739403/
[16] Pattern recognition reveals sex‐dependent neural substrates of sexual perception – PMC, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10028630/
[17] Ibid.
[18] Ibid.
[19] Sex Differences in Response to Visual Sexual Stimuli: A Review – PMC – NIH, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2739403/
[20] Ibid.
[21] In Pursuit of Pleasure: A Biopsychosocial Perspective on Sexual Pleasure and Gender – PMC, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10903695/
[22] Between-Sex Differences in Romantic Jealousy: Substance or Spin? A Qualitative Analysis, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10426880/
[23] Ibid.
[24] Agreement of Self-Reported and Genital Measures of Sexual Arousal in Men and Women: A Meta-Analysis – PMC, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2811244/
[25] Study suggests posture — not revealing clothing — is what causes objectification at a basic cognitive level – PsyPost, https://www.psypost.org/study-suggests-posture-not-revealing-clothing-is-what-causes-objectification-at-a-basic-cognitive-level/
[26] Ibid.
[27] Ibid.
[28] 2018 Proceedings – Iowa State University Digital Press, https://www.iastatedigitalpress.com/itaa/article/1460/galley/1333/view/
[29] Study suggests posture — not revealing clothing — is what causes objectification at a basic cognitive level – PsyPost, https://www.psypost.org/study-suggests-posture-not-revealing-clothing-is-what-causes-objectification-at-a-basic-cognitive-level/
[30] 2018 Proceedings – Iowa State University Digital Press, https://www.iastatedigitalpress.com/itaa/article/1460/galley/1333/view/
[31] The Cognitive Tax of Self-Objectification : Journal of Media Psychology – Ovid, https://www.ovid.com/journals/jmptma/fulltext/10.1027/1864-1105/a000128~the-cognitive-tax-of-self-objectification-examining-sexually
[32] Ibid.
[33] 2018 Proceedings – Iowa State University Digital Press, https://www.iastatedigitalpress.com/itaa/article/1460/galley/1333/view/
[34] Days of Hajj | Hajj and Umrah Planner, https://hajjumrahplanner.com/days-of-hajj/
[35] Garment What’s and Why-English | PDF | Hijab | Adam – Scribd, https://www.scribd.com/document/18732146/Garment-What-s-and-Why-English
[36] Days of Hajj | Hajj and Umrah Planner, https://hajjumrahplanner.com/days-of-hajj/
[37] The Hijab of Women and its Boundaries – IlmGate, https://www.ilmgate.org/the-hijab-of-women-and-its-boundaries/
[38] Ibid.
[39] Days of Hajj | Hajj and Umrah Planner, https://hajjumrahplanner.com/days-of-hajj/
[40] Ibid.
[41] Ibid.
[42] Ibid.
[43] Four-fifths of young women in the UK have been sexually harassed, survey finds, https://www.theguardian.com/world/2021/mar/10/almost-all-young-women-in-the-uk-have-been-sexually-harassed-survey-finds
[44] Addressing Gender-based Violence in Universities – Sofia Strid – the UNISAFE Project, https://unisafe-gbv.eu/blog/on-the-importance-of-addressing-gender-based-violence-in-universities-and-research-organisations/
[45] Ibid.
[46] Ibid.
[47] Four-fifths of young women in the UK have been sexually harassed, survey finds, https://www.theguardian.com/world/2021/mar/10/almost-all-young-women-in-the-uk-have-been-sexually-harassed-survey-finds
[48] Ibid.
[49] Ibid.
[50] The Hijab of Women and its Boundaries – IlmGate, https://www.ilmgate.org/the-hijab-of-women-and-its-boundaries/
[51] Ibid.
[52] Ibid.
[53] Ibid.
[54] Ibid.
[55] Garment What’s and Why-English | PDF | Hijab | Adam – Scribd, https://www.scribd.com/document/18732146/Garment-What-s-and-Why-English
[56] Surah An-Nur 24:27-34 – Towards Understanding the Quran – Quran Translation Commentary – Tafheem ul Quran – Islamicstudies.info, https://www.islamicstudies.info/tafheem.php?sura=24&verse=27&to=34
[57] The Hijab of Women and its Boundaries – IlmGate, https://www.ilmgate.org/the-hijab-of-women-and-its-boundaries/
[58] 2018 Proceedings – Iowa State University Digital Press, https://www.iastatedigitalpress.com/itaa/article/1460/galley/1333/view/
[59] Garment What’s and Why-English | PDF | Hijab | Adam – Scribd, https://www.scribd.com/document/18732146/Garment-What-s-and-Why-English
[60] The Hijab of Women and its Boundaries – IlmGate, https://www.ilmgate.org/the-hijab-of-women-and-its-boundaries/
[61] Ibid.
[62] Pattern recognition reveals sex‐dependent neural substrates of sexual perception – PMC, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10028630/
[63] Days of Hajj | Hajj and Umrah Planner, https://hajjumrahplanner.com/days-of-hajj/
[64] Study suggests posture — not revealing clothing — is what causes objectification at a basic cognitive level – PsyPost, https://www.psypost.org/study-suggests-posture-not-revealing-clothing-is-what-causes-objectification-at-a-basic-cognitive-level/
[65] The Hijab of Women and its Boundaries – IlmGate, https://www.ilmgate.org/the-hijab-of-women-and-its-boundaries/