Një nga dilemat e dobëta që paraqesin disa njerëz, duke i nxjerrë fjalët nga konteksti i tyre është edhe keqkuptimi i ajeti 82 të sures en-Nisa ku thuhet: “A nuk përsiatin ata Kuranin! Sikur ai të mos ishte prej Allahut, do të gjenin në të shumë kundërthënie.” Sipas tyre, kjo do të thotë që në të ka kundërthënie edhe pse ato janë pak, por këtu mohet të ketë shumë të tilla!
Përgjigjja e shkurtër: Përmendja e fjalës “shumë” (kethîran) në ajet nuk nënkupton se në Kuran ka “pak” kundërthënie. Përkundrazi, ajeti mohon çdo lloj kundërthënieje.
Përgjigjja e detajuar:
Së pari, logjika e kushtores ‘sikur’ (leu)
Në gjuhën arabe, pjesëza “leu” (لَوْ) përdoret për të shprehur një kusht të pamundur të përmbushet. Ajeti thotë: “Sikur ai të mos ishte prej Allahut…”. Këtu Kurani bën një krahasim mes dy burimeve:
- Burimi Hyjnor (Allahu): Karakterizohet nga përsosmëria absolute, pra zero kundërthënie.
- Burimi Njerëzor (Gajrullah – Dikush tjetër përveç Allahut): Karakterizohet nga mangësia, pra shumë kundërthënie.
Fjala “shumë” këtu nuk përshkruan Kuranin, por përshkruan natyrën e veprës njerëzore. Nëse Kurani do të ishte shkruar nga një mendje njerëzore (ose disa mendje) gjatë 23 viteve, ai do të ishte i mbushur me mospërputhje të shumta, sepse njeriu ndryshon mendim, harron, zhvillohet dhe gabon. Fakti që Kurani nuk ka asnjë kundërthënie, dëshmon se ai nuk është produkt i natyrës njerëzore e cila prodhon “shumë” gabime.
Së dyti, sipas komentuesve të Kuranit, ky ajet përdor një stil retorik për të mbyllur çdo shteg dyshimi. Logjika është kjo: Nëse diçka nuk është nga Zoti, ajo medoemos do të ketë shumë çrregullime (ikhtilaf). Meqenëse në Kuran nuk gjenden këto çrregullime masive që karakterizojnë veprat e njerëzve, atëherë ai është nga Zoti. Dijetarët theksojnë se mohimi i “shumicës” në këtë kontekst specifik, shërben për të mohuar vetë bazën e kundërthënies.
Një shembull i përafërt që mund të merret në këtë rast, për përdorimin e fjalës shumë, është edhe ajeti ku Allahu thotë: “O ju që keni besuar! Mos e hani kamatën të dyfishuar e të shumëfishuar…” (Kuran, 3:130) Këtu përshkruhet realiteti i asaj që ndodh mes njerëzve, dhe nuk nënkupton aspak se nëse kamata është në masë të vogël ajo lejohet, ndërkohë që nuk ka asnjë dyshim se kamata është tërësisht e ndaluar, pak ose shumë qoftë ajo.
Së treti, “Kurani u shpall pjesë-pjesë gjatë një periudhe 23-vjeçare, në rrethana drastikisht të ndryshme (luftë, paqe, dobësi, forcë, ligjvënie, histori). Një autor njerëzor, duke shkruar në rrethana kaq të ndryshme për një kohë kaq të gjatë, do të binte pashmangshmërisht në kundërthënie me veten. Uniteti i brendshëm i mesazhit kuranor, pavarësisht kësaj shpalljeje të fragmentuar në kohë, është provë e burimit të tij hyjnor.” (The Study Quran) Pra, fjala “shumë” i referohet faktit që 23 vjet shkrime njerëzore prodhojnë shumë ndryshime. Mungesa e tyre në Kuran vërteton se Autori është Një dhe i Pandryshueshëm.
Së katërti, kuptimi i fjalës “ikhtilaf” (mospërputhje/kundërthënie) përfshin:
- Kundërthënie logjike: Një pjesë e tekstit mohon një pjesë tjetër.
- Mospërputhje stilistikore: Nivel i lartë i elokuencës në një pjesë dhe nivel i ulët në një tjetër.
- Mospërputhje me realitetin: Të thuash diçka që faktet e realitetit e hedhin poshtë.
Kurani i mohon të gjitha këto. Nëse do të ishte nga dikush tjetër, do t’i kishte të gjitha këto “me shumicë”.
Së pesti, nëse kjo logjikë, me të cilën e lexojnë Kuranin disa, do të ishte e saktë, atëherë kjo do të vlente edhe p.sh. për Biblën. Te libri i Eksodit (23: 2) thuhet:
“Mos e ndiq shumicën për të vepruar të keqen, as mos dëshmo në gjyq duke i mbajtur krah shumicës për t’ju shmangur drejtësisë.”
Dikush mund të thotë se: Bibla thotë: mos ndiq shumicën për të bërë keq. A do të thotë kjo se, nëse e bëj të keqen vetëm ose me një grup të vogël, atëherë lejohet? Absolutisht jo. Të bërit keq është e ndaluar, qofsh vetëm apo me të tjerë. Pse përmendet “shumica” atëherë? Sepse psikologjikisht, njeriu joshet të bëjë krime kur ndihet i sigurt nga turma (presioni i turmës). Teksti godet shkakun kryesor që i shtyn njerëzit drejt krimit, por ndalesa për të bërë keq është universale.
Përmbledhje
Përdorimi i fjalës “shumë” është për të theksuar se sa i madh do të ishte dështimi nëse libri do të ishte njerëzor, jo për të lënë të kuptohet se ka pak gabime. Në gjuhën shqipe, kjo mund të ilustrohet me shembullin: “Sikur kjo ndërtesë të ishte bërë pa inxhinier, do të kishte shumë të defekte.” – Kjo nuk do të thotë se me inxhinierin ajo ka “pak” defekte, por që është e përkryer dhe e qëndrueshme, në kontrast me rrënimin e sigurt të alternativës tjetër.
